Atik Sinan: Mitler Ve Gerçekler Arasında Bir Osmanlı Mimarı

Mustafa Çağhan KESKİN

Abstract


 ATİK SİNAN: AN OTTOMAN ARCHITECT BETWEEN MYHTS AND VERITAS

 

ABSTRACT

XVth century sources and his epitaph inform that Atik Sinan, the architect of Fatih Mosque, was beaten to death in the dungeon he was prisoned after the completion of the construction. The narratives regarding to the tragedy of Atik Sinan, who shared the same fate with Sinimmar, the legendary architect of the Islamic mythology, who rewarded with death, were flavored with various imaginative details in the company of several tales over time and his fate was consciously or unconsciously distorted, the attention was diverted to other subjects and sometimes directly rejected or even censored. Blended with legends, the popular culture creation Aitk Sinan, has thus replaced the Atik Sinan based on academic researches. This study aims to discuss the tragedy of an Ottoman architect, Atik Sinan, with facts and manipulative myths and to sort out the narratives of popular culture and primary sources based on eyewitness accounts.

Key Words: Ottoman Architecture, Mehmed II, Atik Sinan, İstanbul

 

ÖZET

Dönem kaynakları ve kabir kitabesi Fatih Camii’nin mimarı Atik Sinan’ın, caminin inşası sonrasında hapsedildiği zindanda dövülerek öldürüldüğünü söylüyor. Ölümle ödüllendirilen, İslam mitologyasının efsanevi mimarı Sinimmar ile aynı kaderi paylaşan Atik Sinan’ın trajedisine ilişkin anlatılar zaman içinde çeşitli rivayetler eşliğinde çeşitlenmiş hayal ürünü detaylarla çeşnilendirilmiş, akıbeti bilinçli ya da bilinçsiz şekilde çarpıtılmış, dikkat başka konulara çekilerek dağıtılmış, kimi zaman da doğrudan reddedilmiş, hatta sansürlenmiştir. Efsaneler ile harmanlanan popüler kültür yaratımı Atik Sinan, böylece, akademik araştırmalara dayanan gerçek Atik Sinan’ın yerini almıştır. Bu çalışma, bir Osmanlı mimarı olan Atik Sinan’ın trajedisini gerçekler ve manüpilatif söylenceler eşliğinde tartışmayı, popüler kültürde yer bulan anlatılar ile görgü tanıklıklarına dayanan birincil kaynakları ayıklamayı amaçlar.

 

Anahtar Kelimerler: Osmanlı Mimarlığı, Fatih Sultan Mehmed, İstanbul, Atik Sinan

ATİK SİNAN: MİTLER VE GERÇEKLER ARASINDA BİR OSMANLI MİMARI

 

ATİK SİNAN: AN OTTOMAN ARCHITECT BETWEEN MYHTS AND VERITAS

 

ABSTRACT

XVth century sources and his epitaph inform that Atik Sinan, the architect of Fatih Mosque, was beaten to death in the dungeon he was prisoned after the completion of the construction. The narratives regarding to the tragedy of Atik Sinan, who shared the same fate with Sinimmar, the legendary architect of the Islamic mythology, who rewarded with death, were flavored with various imaginative details in the company of several tales over time and his fate was consciously or unconsciously distorted, the attention was diverted to other subjects and sometimes directly rejected or even censored. Blended with legends, the popular culture creation Aitk Sinan, has thus replaced the Atik Sinan based on academic researches. This study aims to discuss the tragedy of an Ottoman architect, Atik Sinan, with facts and manipulative myths and to sort out the narratives of popular culture and primary sources based on eyewitness accounts.

Key Words: Ottoman Architecture, Mehmed II, Atik Sinan, İstanbul

 

ÖZET

Dönem kaynakları ve kabir kitabesi Fatih Camii’nin mimarı Atik Sinan’ın, caminin inşası sonrasında hapsedildiği zindanda dövülerek öldürüldüğünü söylüyor. Ölümle ödüllendirilen, İslam mitologyasının efsanevi mimarı Sinimmar ile aynı kaderi paylaşan Atik Sinan’ın trajedisine ilişkin anlatılar zaman içinde çeşitli rivayetler eşliğinde çeşitlenmiş hayal ürünü detaylarla çeşnilendirilmiş, akıbeti bilinçli ya da bilinçsiz şekilde çarpıtılmış, dikkat başka konulara çekilerek dağıtılmış, kimi zaman da doğrudan reddedilmiş, hatta sansürlenmiştir. Efsaneler ile harmanlanan popüler kültür yaratımı Atik Sinan, böylece, akademik araştırmalara dayanan gerçek Atik Sinan’ın yerini almıştır. Bu çalışma, bir Osmanlı mimarı olan Atik Sinan’ın trajedisini gerçekler ve manüpilatif söylenceler eşliğinde tartışmayı, popüler kültürde yer bulan anlatılar ile görgü tanıklıklarına dayanan birincil kaynakları ayıklamayı amaçlar.

Anahtar Kelimerler: Osmanlı Mimarlığı, Fatih Sultan Mehmed, İstanbul, Atik Sinan


Full Text:

PDF (Türkçe)


DOI: http://dx.doi.org/10.4305/metu.jfa.2022.2.9

Refbacks

  • There are currently no refbacks.