Urbanization Processes of Northern Istanbul in the 2000’s: Yavuz Sultan Selim Bridge and the Northern Marmara Highway

Evren AYSEV

Abstract


ÖZET: 2000’LERDE KUZEY İSTANBUL’UN KENTLEŞME SÜREÇLERİ: YAVUZ SULTAN SELİM KÖPRÜSÜ VE KUZEY MARMARA OTOYOLU.

2000’lerin İstanbul’u mega projeler yoluyla kentleşmenin çarpıcı bir örneğini oluşturmaktadır. Özellikle geçtiğimiz on yılda İstanbul’un Kuzeyinde gündeme gelen mega altyapı projelerinin, kentin ekolojik sistemlerine ve büyüme dinamiklerine büyük çaplı ve geri dönüşsüz etkileri olacağı açıktır. Bu çalışma, Kuzey ormanlarının içinden geçerek İstanbul’un ulaşım altyapısını ve ağırlık merkezini Kuzey’e taşımayı hedefleyen mega projelerin ilki olan Yavuz Sultan Selim Köprüsü ve Kuzey Marmara Otoyolu’na (YSS-KMO) odaklanmaktadır.  YSS-KMO ve ardından gelen İstanbul Havaalanı ile Kanal İstanbul projeleri, kenti Kuzeye’e doğru genişleterek küresel bir ulaşım merkezi haline getirme stratejisinin parçaları olarak görülebilir.  Bu makalede, 2000’lerin neoliberal kentsel mekan üretim mekanizmalarının sorunsallaştırılması üzerinden projenin eleştirel bir okuması yapılmıştır. Bu okuma yapılırken Ananya Roy’un “kayıtdışılık” (informality) (2009, 819-830) ve Bent Flyvbjerg’in “süblimin dört kategorisi” (four categories of sublime) (2014, 6-19) kavramları, kuramsal çerçeveyi oluşturan anahtar kavramlar olarak ele alınmıştır.

Çalışmada öncelikle, 21. yüzyılın küresel kentlerindeki neoliberal kentsel mekan üretim süreçleri, özellikle gelişmekte olan ülkelerde sıklıkla rastlanan parçalı bir kentsel dönüşüm stratejisi olan mega projeler üzerinden tartışılmaktadır. İkinci olarak, çalışmanın coğrafi bağlamı olan Kuzey İstanbul bölgesine odaklanılmaktadır. Bu bölümde ayrıca İstanbul’un 20. yüzyılın ikinci yarısından sonraki kentsel büyüme dinamikleri, karayolu altyapıları ve Boğaz köprüleri üzerinden tartışılmaktadır. Üçüncü olarak, Kuzey İstanbul’un ilk mega projesi olan YSS-KMO, kentsel, çevresel ve ekonomik etkileri üzerinden ele alınmaktadır. Bu bölümde, projenin inşa ve kamuya sunuluş sürecinin söylemsel analizi üzerinden projenin hangi mekanizmalarla meşrulaştırıldığı ve olumlandığı tartışılmaktadır.  Sonuç bölümünde, neoliberal kentleşme süreçleri bağlamında mega projelerin hangi mekanizmalarla kamuya sunulduğu, kabul ettirildiği ve gerçekleştirildiği, YSS-KMO projesi üzerinden ortaya koyulmaktadır.     

Anahtar kelimeler: Kentsel mekan üretimi, Neoliberal kentleşme politikaları, Küresel kent, Kuzey İstanbul, Mega projeler.

Keywords: Urban space production, Neoliberal urban policies, Global City, Northern Istanbul, Mega projects.

Wordcount:  7968 words.


Full Text:

PDF


DOI: http://dx.doi.org/10.4305/metu.jfa.2022.1.7

Refbacks

  • There are currently no refbacks.