The Comprehension Of Place Awareness In A Historical Context: Metaphors In Architectural Design Education

Esra ÖZKAN YAZGAN, Aysu AKALIN

Abstract


Tarihsel Bağlamda Yer Bilincinin Kavranması: Mimari Tasarım Eğitiminde Metaforlar

 

Makale, mimarlık eğitiminin temel bileşeni olan tasarım stüdyosundaki bilişsel tutumlar ve bu tutumların bir tasarım problemi üzerinden ele alınmasını içerir. Çalışma, yerin karakteri ve bu karakterin mimari tasarım sürecini etkilediği kabulüyle, tarihsel bağlamda yer bilincinin irdelenmesine yönelik bir tartışma geliştirilmektedir. Bu kapsamda, ikinci sınıf mimarlık öğrencilerinin mimari tasarım dersindeki süreçleri analiz edilerek, yeri nasıl hissettikleri, yerden elde ettikleri verileri tasarım sürecine nasıl entegre ettikleri irdelenmektedir.

 

Makalede konu edilen tasarım stüdyosunun öğretim yaklaşımı, tarihi çevrelerde tasarım problemleri üzerinde yoğunlaşarak, yer bilincine vurgu yapmaktır. Tasarım sürecinde yer farkındalığını kazandırmak için, öğrencilerin yeri bizzat deneyimleyerek ve bedensel-duyusal ilişkiler geliştirerek okumaları önemsenmektedir. Bu okuma, yerin gizli ve keşfedilmeyi bekleyen ruhunu hissetmeyi ve tasarıma yönelik ipuçları yakalamayı hedefler. Analizi yapılan mimari tasarım örnekleri, 2016-2017 akademik yılı, 2. döneminde, ikinci sınıf öğrencilerinin katılımıyla, Anadolu’daki antik yerleşimlerden birisi olan Aizanoi (Çavdarhisar)’de gerçekleştirilen çalışmaya ilişkindir. 14 haftalık tasarım süreci sonunda, farklı öğrenci yaklaşımları ortaya çıkmıştır. Öğrencilerin bir bölümü, yerin ruhuna, metaforik bir yaklaşımla vurgu yapmıştır. Bu projeler Welling’in (2007) tanımladığı bilişsel tutumlar kapsamında analiz edilmiştir;  “uygulama”, “analoji”, “kombinasyon” ve “soyutlama”. “Uygulama” olarak nitelendirilen, var olanın aynen kopyalanması yaklaşımı, tasarım stüdyosunun eğitim anlayışı çerçevesinde desteklenen bir yöntem değildir. Diğer üç kategoride yer alan projelerin analiz sonuçlarına göre yere ilişkin farkındalık, analojik yaklaşımlarda oldukça düşüktür, kombinasyon grubundaki çalışmalarda yer bilincinin önemli derecede arttığı ve soyutlama içeren projelerde ise en üst düzeyde olduğu görülmektedir. Metaforik bir tavır sergilemeyen projelerde ise, yerin fiziksel niteliklerinin,  tarihi dokunun mimari ve arkeolojik öğelerinin,  topografya, akarsu,  orman gibi doğal değerlerin biçim odaklı bir yaklaşımla vurgulanması söz konusudur. Yerleşim dokusunun ölçeğine uyum kaygısı olmaksızın, bütünüyle grafik coşkunun ön planda olduğu bu projelerde yüzeysel bir yer bilinciyle,  işlevsel gereklilikler ve erişilebilirlik,  “yer” e ait olma çabasının önüne geçmektedir. Özetle metaforik ve biçimsel tavırların her ikisi de öğrencilerin mevcut bilgileri ve yere ilişkin deneyimleri ile inşa edilerek geliştirilmiştir, ancak metaforik yaklaşımların daha derin bir “yer”e ait olma kaygısı taşıdığı görülmektedir.

 

Anahtar kelimeler: Yere ilişkin farkındalık, metafor, tarihsel bağlam, Aizanoi, mimari tasarım eğitimi, bilişsel tutumlar.

 

Keywords: place awareness, metaphor, historical context, Aizanoi, architectural design education, cognitive operations.

 

 

Toplam sözcük sayısı: 6412

 


Full Text:

PDF


DOI: http://dx.doi.org/10.4305/metu.jfa.2019.1.7

Refbacks

  • There are currently no refbacks.