Modeling Walking Behavior In Cities Based On Street Network And Land-Use Characteristics: The Case Of İstanbul

Ayşe ÖZBİL

Abstract


Kentsel biçimin yaya hareketi üzerine olan etkilerini inceleyen araştırmalar yapılaşmış çevreyi öznel değerlerle ölçümlemekte, fiziksel çevrenin nesnel değerlendirmesinde yetersiz kalmaktadır. Bunun başlıca nedeni ulaşım ve kent plancılarının yaygın olarak kullandıkları kentsel biçim ölçütlerinin, kaldırım ölçüleri ve tasarımı, bina cephelerinin kalitesi ya da mevcut çevresel konfor düzeyi gibi çoğunlukla fiziksel çevrenin yerel niteliği ile sınırlı değişkenleri içermesidir. Ancak çevresel etmenler gerçekte tüm bir bölgenin –mahalle, semt veya şehir– özelliği ya da niteliği ile doğrudan ilişkilidir. Mevcut kent dokusunun mekansal ve yapısal özelliklerini göz ardı eden istatistiksel hesaplamalar yanlış sonuçlar doğurmaktadır. Ayrıca, bu tür çevresel etmenlerin kullanıldığı çalışmalardan çıkan bulguların yürünebilir kentlerin oluşturulması için gerekli tasarım ilkelerine dönüştürülmesi de güçtür. Bu çalışma, yerel ve algısal etmenlerin yanısıra fiziksel çevrenin mekansal ve yapısal niteliklerinin de yürüme davranışını şekillendirmede önemli rol oynadığı önerimine dayanmaktadır. Bu çalışmanın amacı kentsel yol ağı düzenlenişi, arazi kullanım şekilleri ve yaya dolaşım yoğunlukları arasındaki ilişkiyi ortaya koymaktır. Bu amaç doğrultusunda İstanbul’da üç farklı alan belirlenerek analiz edilerek yaya dağılımını açıklamaya yönelik istatistiksel modeller geliştirilmiştir. Modellerde parsel ölçeğindeki arazi kullanım değerlerinin yanı sıra kentsel yol ağını ayrıntılı ve nesnel olarak ölçebilen yol-parçası ölçekli (road segment-based) bağlantılılık (street connectivity) ölçütleri de kullanılmıştır. Bu ölçütlerden Metrik Erişim, belirli bir yürüme çapı içinde erişilebilen yol ağı uzunluğunu ölçer. Açısal Erişim ise belirli sayıdaki açısal değişim dahilinde erişilebilen yol ağı uzunluğunu ölçer. Modellerin sonuçları, hem arazi kullanımının hem de yol ağı düzeninin kentsel alandaki yaya yoğunluklarının dağılımını önemli ölçüde etkilediğini göstermektedir. Çalışmanın çıktıları bir kaç açıdan önem taşımaktadır. Hem yol ağı tasarımını hem de yoğunluğunu göz önüne alan bağlantılılık ölçütlerine odaklanan bu çalışma, kentsel yol ağının yaya hareketi üzerine olan etkisini ölçmeye yönelik mevcut çalışmaları bütünlemektedir. Ayrıca geliştirilen modeller, arazi kullanım örüntüsünün yaya hareketi üzerindeki etkilerini açığa çıkarmaktadırlar. Sonuçlar, belirli bir alandaki ortalama yaya hareketi yoğunluğunun belirlenmesinde arazi kullanımının önemli bir rol oynadığını, buna karşın mekansal düzenin bir alandaki yaya hareketinin dağılımını belirlemede daha önemli bir etken olduğunu ortaya koymaktadır. Kentsel tasarım ve kentsel imar planlarının uzun vadeli etkilerini ölçmekte yararlı olacak bu modeller sürdürülebilir kentleşme için büyük önem taşımaktadır.

Full Text:

PDF


DOI: http://dx.doi.org/10.4305/metu.jfa.2013.2.2

Refbacks

  • There are currently no refbacks.