Urban Development Projects And The Construction Of Neo-Liberal Urban Hegemony: The Case Of İzmir

Mehmet PENPECİOĞLU

Abstract


Son 30 yıllık süreçte neo-liberalizme eklemlenmiş bir çok ülkede, büyük ölçekli kentsel projeler (BKP’ler) başat bir girişimci kentsel siyasa mekanizması haline gelmektedir. Mekanın üretiminde hegemonik bir güç inşa eden BKP’ler ile; merkezi iş alanları, turizm merkezleri, korunaklı ve lüks konut alanları ve alışveriş merkezleri gibi “neo-liberal kentleşme” mekanları üretilmektedir. BKP’ler “mekan üretiminin hegemonik projeleri” olarak yalnızca sermaye birikim ilişkilerinin yeniden üretilmesinde değil; aynı zamanda kentsel siyasa ve planlama süreçlerine ilişkin önceliklerin yeniden tanımlanmasında önemli bir rol oynamaktadır.

BKP’ler ile neo-liberal kentsel hegemonyanın inşa edilişi yalnızca “yapılı çevre üretimi” ve “sermaye birikimi” arasındaki yapısal ilişkinin çözümlenmesiyle incelenemez. Böylesi bir inceleme için; BKP’lerin yaşama geçirilmesinde devlet ve sivil toplum aktörlerinin rolleri, ortak ve karşıt söylemleri, uzlaşı ve çatışma ilişkileri araştırılmalı ve bunların hegemonya inşası veya mücadelesindeki işlevleri ortaya çıkartılmalıdır. Makale bu kapsamda yapılmış olan doktora tezi araştırması bulgularına dayanmakta, İzmir’de iki BKP örneğinde “mekanın üretimi” ve “neoliberal kentsel hegemonya” arasındaki ilişkiyi çözümlemektedir. İzmir örneğinde incelenen BKP’ler, Yeni Kent Merkezi (YKM) ve İnciraltı Turizm Merkezi (İTM) projeleridir. Her iki projenin de İzmir’de en büyük yapılı çevre yatırımını çekmesi beklenmekte ve hegemonya inşa edici baskın söylemlerin, uzlaşı ilişkilerinin ve hegemonyaya direnişi yansıtan karşıt söylemlerin ve çatışma ilişkilerinin yoğunlaştığı iki farklı örnek olduğu gözlenmektedir. YKM ve İTM projelerinin neo-liberal kentsel hegemonya ile ilişkisi her iki projenin hazırlanması sürecinde devlet ve sivil toplum aktörlerinin rollerinin, ilişkilerinin ve söylemlerinin karşılaştırmalı çözümlenmesi ile incelenmiştir.

Makale beş bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünün sonrasındaki ikinci bölümde kentsel gelişmenin siyaseti üzerine farklı yaklaşımlar tartışılmış ve “hegemonya” ve “mekanın üretimi” kavramları arasındaki ilişki üzerinden BKP’lerin incelenmesine yönelik neo-Gramsci’ci bir kuramsal çerçeve önerilmiştir. Üçüncü bölümde Türkiye’nin son 10 yıllık süreçteki neo-liberal kentleşme deneyimi yapılı çevre üretimi, devlet politikaları ve BKP’lerin rolü bağlamında tartışılmıştır. Dördüncü bölüm doktora tezi araştırmasının bulgularına ayrılmıştır. Bu bölümde İzmir örneğinde incelenen YKM ve İTM projelerine ilişkin devlet ve sivil toplum aktörlerinin rolleri, hegemonya inşasına veya mücadelesine konu olan ortak ve karşıt söylemleri, uzlaşı ve çatışma ilişkileri karşılaştırmalı bir şekilde ortaya konmuştur. Sonuç bölümünde BKP’lerin neo-liberal kentsel hegemonyanın inşa edilmesinde oynadığı rol araştırma bulguları ışığında yorumlanmış ve toplumcu bir karşı-hegemonyanın nasıl geliştirilebileceğine ilişkin düşüncelerle makale sonlandırılmıştır.


Full Text:

PDF


DOI: http://dx.doi.org/10.4305/metu.jfa.2013.1.9

Refbacks

  • There are currently no refbacks.